داروی شیمی درمانی

Cyclophosphamide

سایر نامها:

Cytoxan , Neosar , Endoxan , Procytox , Genoxal , Ledoxina , CPM , CTX , NSC – 26271

طبقه بندی دارویی : عامل آلکیلاتینگ

موارد مصرف:

لنفوم هوجکینی و غیر هوجکینی , لنفوم بورکیت , CLL ,CML, AML , ALL , مولتیپل میلوما , نروبلاستوما , رتینوبلاستوما , رابدومیوسارکوما, سارکومEwing , کانسر پستان , کانسر بیضه , کانسر رحم , کانسر تخمدان , کانسر ریه , تومور ویلمز , small cell lung cancer(oat cell) و پیوند مغز استخوان

موارد منع مصرف:

حساسیت به دارو , حاملگی

عوارض جانبی

عوارض جانبی

عوارض حاد:

گوارشی : تهوع و استفراغ , بی اشتهایی , اسهال , التهاب دهان

عوارض تاخیری:

خون: ترومبوسیتوپنی و آنمی که کمتر از لکوپنی مشاهده میشود

پوست: آلوپسی  [که البته با قطع دارو دوباره رشد موها شروع میشود , اما رنگ و بافت آن ممکن است تغییر کند](معمولاً ۶ – ۳ هفته بعد از شروع درمان ریزش شروع میشود)

باروری: عقیمی , آمنوره (که گاهاً دائمی است)(۲۳% – ۱۰%)

تناسلی – ادراری: خونریزی مثانه که ناشی از متابولیتی بنام acrolein است.

CNS : سردرد , گیجی

کلیوی: SIADH (در دوز بالای mg/kg 50 که همراه با نکروز توبولی است)

تنفسی : احتقان بینی (وقتی دارو بصورت داخل وریدی و سریع تزریق شود همراه با شوک است) , فیبروز ریوی

کبدی : مسمومیت کبدی , ژاندیس

اندوکرین و متابولیک: هایپر گلیسمی , هیپوکالمی , افزایش اوره خون

قلب و عروق: احتقان قلبی (دوز بالا) , میوکاردیت هموراژیک , مسمومیت قلبی آنتراسیکلینها را افزایش میدهد.

نکات پرستاری

نکات پرستاری

۱- در بیماران دچار ضعف سیستم ایمنی با احتیاط مصرف شود.

۲- در بیماران کبدی و کلیوی دوز دارو تقلیل یابد.

۳- جهت حل ویال پودری , هر mg 20 را با ml 1 آب مقطر یا سرم نمکی رقیق نمائید.

۴- دارو را می توان در هر سرمی حل و تزریق نمود. اما برای سرم ۲۴ ساعته از سرم قندی استفاده نشود چون موجب رسوب دارو میشود.

۵- جهت کاهش خطر خونریزی مثانه :

  • سرم نمکی lit/m2 3 در ۲۴ ساعت سرم نمکی lit/m2 3 در ۲۴ ساعت به همراه شستشوی مثانه با سرم نمکی ml 1000-300 در ساعت سرم نمکی ml/m2 3- 1/5 در ۲۴ ساعت به همراه Mesna مایع درمانی باید حداقل ۴ ساعت قبل از سیکلوفسفاماید شروع و تا ۲۴ ساعت بعد از درمان ادامه یابد. Mesna باید متناسب با دوز دارو همزمان با شروع درمان تزریق و تا ۲۴ ساعت بعد از درمان ادامه یابد. البته Mesna میتواند بصورت تزریق ۲۴ ساعته انجام شود یا هر ۴ ساعت بصورت دوز منقسم وریدی تجویز گردد.

۶- آزمایشات CBC diff , پلاکت , ESR , BUN , UA , الکترولیتها و کراتنین سرم قبل از تزریق بررسی شود.

۷- با توجه به ضرورت تخلیه مرتب مثانه , دارو در شب تزریق نشود.

۸ – قرصها خط وسط ندارد و نباید برای مصرف نصف شوند.

۹- در افراد مسن علائم عفونت ممکن است بصورت تب و بالا رفتن گلبول سفید تظاهر نکند و بیشتر سرگیجه و کانفیوز رخ دهد.

۱۰- از تزریق سریع دارو اجتناب شود. چون موجب گرفتگی بینی می شود , در صورت بروز این مشکل از ضد احتقانهایی مثل آنتی هیستامین یا پزودوافدرین استفاده کنید.

۱۱- دارو گاهی موجب بدخیمی ثانویه میشود , این مسئله را با اجازه پزشک معالج برای بیمار شرح دهید.

۱۲- اگر بیمار قرص را نمی تواند تحمل کند , دارو را با عرقیات خوشبو رقیق کرده محلولی با غلظت mg/ml 1-5 تهیه کنید. این محلول در یخچال تا ۲۴ ساعت قابل نگهداری است.

۱۳- هنگام آماده سازی از دستکش , عینک و ماسک استفاده کنید.

به بیمار آموزش دهید

به بیمار آموزش دهید

۱) جهت کاهش اثرات گوارشی , بهتر است قرص را همراه غذا یا بعد از غذا میل کند.

۲) روزانه ۳ -۲ لیتر مایعات مصرف کند(مگر اینکه از نظر کلیوی محدودیت داشته باشد).

۳) ادرار را در مثانه نگه ندارد و زود به زود دفع کند.

۴) ممکن است دچار ریزش مو شود که با پایان درمان متوقف میشود.

۵) اگر بیمار دیابتی است باید قند خون مرتب چک شود.

۶) دارو ممکن است باعث عقیمی یا توقف سیکل قاعدگی شود.

۷) داروممکن است باعث تیره شدن ادرار به مدت ۴۸-۲۴ ساعت شود.

۸) جهت کاهش تهوع و استفراغ:

  • غذا را در حجم کم و دفعات زیاد مصرف کند.
  • با مشورت پزشک معالج نیم ساعت قبل از غذا از ضد تهوع مناسب استفاده نماید.
  • از مصرف غذا های چرب و لبنیات همراه دارو پرهیز کند.

۹) با توجه به مستعد بودن بیمار به عفونت :

  • از جاهای شلوغ و پر ازدحام پرهیز کند.
  • با افرادی که بیماری عفونی یا مسری دارند تماس نداشته باشد.
  • در اماکن پر رفت و آمد از ماسک استفاده نماید.
  • به علایم عفونت مانند تب و لرز توجه داشته باشد.
  • بدون مشورت با پزشک معالج از واکسیناسیون خودداری کند.

۱۰) از مصرف غذاهای چرب و الکل پرهیز نماید.

۱۱) بیشتر غذاهای شیرین مصرف کند.

۱۲) چند روز قبل و بعد از درمان از مصرف لبنیات خوداری کند.

۱۳) به بیمار آموزش دهید موارد زیر را به پزشک معالج یا پرستار اطلاع دهد:

خونریزی غیر طبیعی , کبودی , تب و زخم گلو , خون در ادرار , مدفوع سیاه, استفراغ خونی , راش پوستی , زخمی که التیام نمیابد , زردی پوست و سفیده چشم

شکل دارویی :

پودر تزریقی (۲۰۰ و ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی گرم)

قرص خوراکی

نحوه نگهداری:

پودر : دمای اتاق (c˚۳۰-c˚۱۵)[تولیدات بعضی کارخانه ها داخل یخچال]

رقیق شده داخل ویال : ۲۴ ساعت دمای اتاق , ۶ روز داخل یخچال

محلول در سرم قندی یا نمکی : ۲۴ ساعت در دمای اتاق , ۶ روز داخل یخچال

>