پورت
پورت

پورت ؛ روشی مطمئن برای تزریقات وریدی

مقدمه

متداولترین روش شیمی درمانی ، تزریق از طریق عروق محیطی است.

اغلب برای این کار ، رگی مناسب در دست یا پای بیمار انتخاب و رگ گیری انجام

می شود.

این روش ضمن سهل و سریع بودن ، به امکانات زیادی احتیاج ندارد و در بسیاری از بیماران سرطانی بهترین روش محسوب می شود.

اما در مواردی ، محدودیت هایی برای استفاده از رگ های دست و پا وجود دارد.

مثلاً خانمی که مبتلا به سرطان سینه دو طرفه است ، بعد از جراحی استفاده از رگ های دست ممنوع است.

یا در نوزادان و اطفالی که فرآیند درمان طولانی را در پیش دارند ، پس از مدتی مشکلاتی به وجود می آید.

چون استفاده از رگهای محیطی جهت شیمی درمانی و دارو درمانی در طولانی مدت موجب سستی و شکنندگی دیواره رگها می شود و رگ گیری را با مشکل مواجه می کند.

از طرف دیگر مجاورت ناحیه رگ گیری با پوست ، احتمال التهاب مسیر را افزایش می دهد.

همچنین برخی از داروهای شیمی درمانی موجب تغییر رنگ و سفتی (طنابی شدن) دائمی مسیر رگ گیری می شوند.

مشکلاتی از این قبیل موجب می شود بیمار از خود سوال کند:

  • آیا روش دیگری برای انجام شیمی درمانی وریدی وجود ندارد؟
  • آیا من باید هر چند هفته یکبار ، درد چندین بار سوراخ شدن را تحمل کنم؟

طی ۶۰ سال گذشته ، دانشمندان همواره در جستجوی روش های بهتری برای تزریقات وریدی بوده اند.

یکی از این روشها ، استفاده از پورت است.

آشنایی با پورت

پورت

پورت

پورت از ابزارهای دستیابی به ورید های مرکزی است.

این وریدها بر خلاف وریدهای محیطی ، در زیر پوست قابل مشاهده و لمس نیستند و قطری به مراتب بیشتر دارند.

در تمام بدن چنین وریدهایی وجود دارند، اما رایجترین و متداولترین آنها در ناحیه ترقوه و قلب جهت پورت گذاری استفاده می شوند.

از پورت می توان در کلیه تزریقات وریدی و نمونه گیری از خون استفاده کرد.

مزایای پورت

  • این وسیله در خانمهای مبتلا به سرطان سینه دو طرفه ، که تحت جراحی قرار گرفته اند ، بسیار کاربردی و مفید است. چون در این گروه از بیماران رگ گیری از دستان ممنوع است .
  • تمام  کسانی که برنامه درمانی طولانی مدت وریدی دارند ، می توانند با پورت گذاری ، برای همیشه از رگ گیری های مکرر (که حداقل هر ۳ روز یکبار انجام می شود) رهایی یابند.
  • کودکان و نوزادان مبتلا به سرطان ، اغلب رگهایی ظریف و آسیب پذیر دارند ، رگ گیری های پیاپی حتی روی خلق وخوی این گروه از بیماران تاثیر منفی می گذارد ، پورت ضمن تامین امنیت لازم برای انجام تزریقات و خونگیری ، در کاهش استرس های کودک نقش بسزایی دارد.
  • نگارنده به عنوان پرستار بالینی بخش سرطان ، همواره پورت را به بیماران سرطانی با درمان طولانی توصیه می کند ، اما تصمیم گیری نهایی بر عهده پزشک معالج (مدیکال انکولوژیست) است.

معایب پورت

به مانند هر وسیله تهاجمی دیگر ، پروت هم ممکن است دچار مشکلاتی شود.

از قبیل : انسداد مسیر کاتتر ، ترمبوز (تشکیل لخته) ، تاخوردگی و پیچ خوردگی مخزن و مشکلات عفونی

احتمال مجموع این مشکلات ۹٫۸ % است.

  • گاهی برخی بیماران ، از جدا شدن محفظه کاتتر در نتیجه فعالیت های روزانه نگران هستند ، که احتمالش بسیار ضعیف است.

اجزاء پورت

اجزاء پورت

اجزاء پورت

پورت دارای محفظه ای فلزی یا پلاستیکی است که در قفسه سینه جا گذای می شود. سایز محفظه های موجود در بازار متفاوت است و با توجه به جثه و سن بیمار انتخاب می شود.

روی محفظه را غشایی سیلیکونی و نرم پوشانده است که مرکز آن محل ورود سوزن پورت می باشد.

این مجموعه در نهایت به کاتتری(لوله ای ) از جنس پلی اورتان متصل می شود که انتهای دیگر آن در داخل عروق مرکزی قرار می گیرد.

نحوه جاگذاری پورت

پورت گذاری توسط جراح انجام می شود.

فرآیند جاگذاری ، بسیار ساده ، کم خطر و ایمن است.

جراح و تیم بیهوشی قبل از پورت گذاری ، وضعیت سلامتی بیمار را با دقت ارزیابی می کنند و طی زمانی کمتر از ۳۰ دقیقه در اتاق عمل ، جاگذاری انجام می شود.

در بسیاری از بزرگسالان این عمل حتی نیاز به بیهوشی ندارد و با یک بی حسی موضعی قابل انجام است.

پس از جاگذاری ، عکس رادیولوژی از ناحیه گرفته می شود تا از جاگذاری صحیح اطمینان حاصل شود.

  • بخیه هایی که بر روی پوست زده می شود ، معمولاً یکهفته تا ۱۰ روز بعد قابل کشیدن هستند ، البته بعد از معاینه و اجازه جراح.

نحوه استفاده از پورت

سوزن پورت

سوزن پورت

جهت استفاده از پورت ، سوزنهای مخصوص با اندازه ، قطر و اشکال متنوع وجود دارد.

هر چند در شرایط اضطرار استفاده از سوزنهای معمولی اشکالی ندارد ، اما بهتر است از سوزنهای مخصوص پورت استفاده شود ، این کار به دوام پورت کمک می کند.

 

 

 

فرآیند جاگذاری سوزن

  • نکته : این کار باید توسط پرستار آموزش دیده و مجرب انجام شود.

۱- ابتدا دستانتان را با آب و صابون بشوئید .

۲- پوست محفظه پورت را از نظر قرمزی ، ادم ، زخم و ترشحات بررسی نمائید.

بررسی پوست ناحیه پورت

بررسی پوست ناحیه پورت

۳- ناحیه محفظه پورت را با ماده ضد عفونی کننده (الکل) به صورت دورانی ضد عفونی کنید (۳۰ ثانیه).

۴- نفر دوم ، ست پانسمان را با رعایت نکات آسپتیک باز کند.

۵- نفر اول (پرستار) دستکش استریل بپوشد.

۶- به کمک فرد دوم ، با رعایت نکات آسپتیک دو سرنگ به شرح زیر آماده شود:

  • سرنگ اول + ۱۰ میلی لیتر آب مقطر
  • سرنگ دوم + ۲۰ میلی لیتر آب مقطر + ۲۵۰۰ واحد هپارین

نکته : هرگز از سرنگ کوچکتر استفاده نکنید ، چون فشار لازم جهت باز کردن مسیر را

ایجاد نمی کند.

ست پانسمان پورت گذاری

ست پانسمان پورت گذاری

۷- ناحیه پروت مجدد با بتادین ضد عفونی شود (۳۰ ثانیه).

  • جهت تاثیر بهینه بتادین ، ۲ دقیقه منتظر بمانید.

۸- مخزن زیر پوست را با دو انگشت سبابه و شست نگهدارید تا جایجا نشود و سوزن را به صورت عمودی از مرکز محفظه وارد نمائید.

  • هرگز فشار اضافی وارد نکنید ، چون نوک سوزن کج شده ، هنگام خارج کردن به غشاء سیلیکونی آسیب وارد می کند.

۹- سرنگ اول را به سوزن وصل کرده ، آسپیره نمائید.

۱۰- پس از برگشت خون ، سرنگ دوم (هپارینه) را به سوزن وصل نموده ، مسیر را شستشو کنید.

۱۱- اگر پره های سوزن با پوست فاصله دارد ، گاز استریل کوچکی را برش عرضی زده بین پره ها و پوست قرار دهید ، تا حالت بالشتکی داشته باشد (این کار از خارج و خم شدن سوزن جلوگیری می کند).

Picture22

۱۲- گاز کوچک دیگری را روی پره ها بگذارید.

۱۳- ناحیه را با چسب پانسمان کنید.

۱۴- نام خود ، تاریخ و ساعت جاگذاری را روی پانسمان بنویسید.

 

 

خونگیری از پورت

از پورت می توان برای نمونه گیری (خونگیری) جهت بررسی متغییر های آزمایشگاهی استفاده کرد.

فرآیند کار عبارتست از:

۱- سوزن پورت مناسب جهت خونگیری شماره ۱۹ یا ۲۰ است. سوزنهای ظریفتر ، موجب تخریب گلبول قرمز (همولیز) می شود.

۲- مراحل جاگذاری طبق آنچه که توصیف شد ، انجام شود.

۳- به میزان ۵ – ۳ میلی لیتر خون آسپیره شود.

۴- سرنگ را با یک سرنگ ۲۰ میلی لیتر خالی تعویض نمائید.

۵- نمونه گیری را با حجم مورد نیاز انجام دهید.

۶- مسیر کاتتر را با هپارین رقیق شده ، شستشو نمائید.

سایر توجهات پرستاری مربوط به پورت

  • سوزن و پانسمان به صورت هفتگی تعویض شود.
  • در صورت خیس یا خونی شدن ، پانسمان روی پورت ، سریعاً تعویض شود.
  • بعد از هر بار تغییر داروی تزریقی ، مسیر پورت با ۲۰ میلی لیتر آب مقطر شستشو شود.
  • در صورت عدم استفاده ، هر ۶ هفته با ۲۵۰۰ واحد هپارین رقیق شده ، مسیر پورت شستشو شود.
  • کاتتر هایی که در اپیدورال (مایع مغزی – نخاعی) جاگذاری می شوند ، نباید هپارینه شوند.
  • کاتترهایی که در شریان جاگذاری می شوند ، باید روزانه شستشو و هپارینه شوند.
  • رسوب های ناشی از تداخل دارویی ، اغلب موجب آسیب های جبران ناپذیر مسیر پورت می شوند.

پورت

 

مطالب مرتبط:

– استانداردهای ایمنی کار در بخش شیمی درمانی

– تکنیک رگ گیری

 

۲۵ دیدگاه

  1. باسلام وعرض تبریک جهت افتتاح سایت در ارتباط با مطلب بالاباید بگویم گذاشتن سوزن پورت مسئولیت یک پزشک است .در ضمن یکی از جراحان کودک در گرگان برای دخترخانمها پورت را در زیر بافت پستان کار می گذارد تا با رشد پستان آسیبی به این بافت در هنگام بلوغ وارد نشودایشان این روش را در استرالیا یاد گرفتند. با تشکر مجدد از شما

  2. با سلام وخسته نباشید پس از اسپیره کردن با سرنگ اول چرا باید با سرنگ دوم که ٢۵٠٠واحد هپارین دارد مسیر را شستشو داد؟یعنى هپارین بزنیم بعد سرم درمانى یا شیمى درمانى کنیم؟لزومش را متوجه نمیشوم لطفا راهنمایى بفرمایید

    • با سلام وخسته نباشید لطفا بیماریهاى پر خطر در بخش شیمى درمانى (نه انکولوژى وهماتولوژى مثلا در بخش داخلى هیپو گلیسمى از بیماریهاى پر خطر است)را بفرمایید

    • با تشکر از التفات و دقت شما ؛
      همواره در مسیر کاتتر حتی بعد از هپارینه کردن (قبل از خارج کردن سوزن) مقداری فیبرین تجمع پیدا میکند وقتی شما خون را آسپیره می کنید احتمال واکنش خون تازه با فیبیرین موجود در کاتتر وجود دارد که در کاهش سرعت انفوزیون موثر است. اما وقتی هپارین رقیق شده تزریق می کنید فیبرین از کاتتر جدا شده و مسیر باز می شود.

    • احتمالا برای جلوگیری از لخته شدن خون،چون کار هپارین جلوگیری از لخته هستش.

  3. أیا میتوان به جاى هپارین از ویتامین سى براى اینکه پورت کت لاک نشود استفاده کرد لطف میکنید اگر جواب بدید

    • عرضم به خدمتتون که من در منابع چیزی در این مورد ندیدم … اما اگه شما کار تحقیقی در این زمینه انجام دادین …با کمال میل اینجا منتشرش میکنم … سپاس از توجهتون.

  4. درصورتیکه به دلیل عدم اگاهی ازشستشوی پورت پس ازپایان دوره شیمی درمانی شستشوی پورت به مدت۱۳ ماه انجام نشده باشدبایدچه اقدامی انجام گیرد؟خواهشمندم پاسخ دهید

    • علیرضا فرید خمامی

      نگران نباشید… به کلینیک مراجعه کنید و تست کنید…انشاالله بازه…اگر هم بسته بود به جراحتان مراجعه کنید او قادر است مسیر را باز کند…سلامت و پایدار باشید.

  5. سلام وتشکر از مطالبتون
    میخواستم بدونم در مورد سرطان پستان و گذاشتن پورت ، بعد از اتمام شیمی درمانی تکلیف این پورت چی میشه؟ دوباره باید برن اتاق عمل و بردارن؟
    ممنونم

    • علیرضا فرید خمامی

      سلام…عرضم به خدمتتون که بنده معتقدم تا وقتی که مشکلی نداره…واسه چی
      برداریم……مریضایی دارم که الان
      دو سال از قطع درمانشون گذشته هنوز دارن و با شستشوی هپارینه هر ۶ هفته
      …نیگهش داشتن…

      • علیرضا فرید خمامی

        سلام
        با تشکر از پاسختون. ولی آخه وقتی یه خانمی جوونه و شیمی درمانیش تموم
        شده باشه مشکلی ایجاد نمیشه براش تا آخر عمر؟!
        ممنون

        • علیرضا فرید خمامی

          هیچ مشکلی واسش پیش نمیاد …جای هیچگونه نگرانی نیست …در متن مقاله نحوه مراقبت و نگهداری طولانی مدت از پورت رو تقدیم کردیم …مطالعه بفرمائید…بذارین حداقل دو سال بمونه .

  6. سلام
    در یکی از مناطق شمال کشور هستم که کسی اطلاعاتی در مورد این پورت ندارند.بعد از اتمام ۴۸ ساعته دارو که با پمپ تزریق میشده دو واحد خون هم تزریق کردیم از طریق همین سوزن. سوال من اینه که آیا ما خودمون میتونیم سوزن را از پورت خارج کنیم؟

  7. البته ناگفته نماند که بعداز ۴۸ ساعت تزریق دارو هپارین تزریق کردیم و بعد دو واحد خون گرفته.
    ممنون میشم اگر زودتر جواب بدید

    • علیرضا فرید خمامی

      سلام ؛ دوست عزیزم نیازی نیست برای تهیه پورت به خارج از کشور تشریف ببرید . در همینجا پورت قابل دسترسی است.
      اغلبق جراحان عمومی با این وسیله آشنا هستند. در شهر خودتان به یک جراح مراجعه بفرمائید …اگر نتیجه ای حاصل نشد …ایمیل بزنید.

  8. با عرض سلام و خسته نباشید ایا برای جلوگیری از عفونت بعداز گذاشتن پورت انتی بیو تیک لازم است ؟؟؟؟؟ ممنون

  9. با سلام آیا میشه برای هر نوع داروی شیمی درمانی مثلا برای کنسرمعده از پورت و پمپ استفاده کرد

    • علیرضا فرید خمامی

      سلام ؛ استفاده از پورت فارغ از نوع سرطان در همه کسانی که نیاز به درمان طولانی مدت دارند و یا به راحتی رگهایشان در دسترس نیستند ، قابل استفاده است.

  10. سلام .. بنظرتون بی حسی موضعی وجود داره برا بچه ها ک موقع خونگیری یا رگ دردیو حس نکنند؟ اگه هست چرا تو بیمارستان یا بخش اطفال استفاده نمیشه؟

  11. با سلام و تشکر.
    سر کاتتر پورت اینجانب داخل دهلیز راست است و یکبار هم ترومبوز کرده که بحمد الله با تزریق داروی استرپتوکیناز مشکل برطرف شده و الآن وارفارین مصرف میکنم.
    الآن مشکل اصلی ورود مستقیم مواد به داخل قلب است.آیا پورت باید جابجا شود؟ آیا ورود مستقیم مواد شیمی درمانی به دهلیز مشکلی برای قلب ایجاد میکند؟ آیا از این جهت تفاوتی میکند که کاتتر در svcباشد یا در دهلیز راست.
    لطفا راهنمایی فرمایید.

  12. ببخشید من از کجا باید بفهم پورت یا کاتتر جابجا شده؟لطفا جواب بدید

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>