عوامل شغلی سرطانزا
عوامل شغلی سرطانزا

عوامل سرطانزای شغلی و مواد شیمیایی سرطانزا

مشاغل سرطانزا

بعضی افراد در محیط کار خود با موادی سرو کار دارند که احتمال ابتلاء به سرطان را در آنها افزایش می دهد. در پزشکی به این مواد کارسینوژن گفته می شود. طیف وسیعی از مواد شیمیایی که در صنایع و مشاغل با آنها سر و کار داریم کارسینوژن هستند . در زیر به بررسی برخی از این عوامل می پردازیم.

بنزن

بنزن

بنزن به عنوان حلال در بسیاری از صنایع از جمله پتروشیمی کاربرد دارد.

تماس طولانی مدت با بنزن می تواند خطر ابتلاء به ALL را افزایش دهد. بنزن در آلودگیهای هوای شهری وجود دارد ، منتهی باید میزان بنزن هوا خیلی زیاد باشد تا خطر ابتلاء به لوسمی را بالا ببرد. بنزن همچنین در دود سیگار هم وجود دارد. تماس با بنزن در افراد سیگاری ده بار بیشتر از افراد غیر سیگاری است.

جهت مطالعه بیشتر : (بنزن ، همسایه سرطانزای ما)

تار

تار

تار به مجموعه ذرات جامدی که در اثر اشتعال سیگار معلق شده و به ریه وارد می شود گفته می شود.

این ترکیبات وقتی ته نشین می شوند یک ماده چسبنده قهوه ای رنگ از خود برجای میگذارند که در انگشتان ، دندان و ریه فراد سیگاری قابل مشاهده است. بر روی پاکت بسیاری از سیگارها مقدار تار نوشته شده است ، معیار بسیاری از سیگاریها برای اینکه بخواهند سیگار کم خطر تری انتخاب کننده ، میزان تار آنست ، که البته

کمتر بودن تار به معنای کم ضررتر بودن سیگار نیست.

آرسنیک

آرسنیک

در صنعت به عنوان یک ماده نگهدارنده در صنایع چوب بکار میرود ، همچنین یکی از مواد سمی موجود در دود سیگار است. علاوه بر سرطانزایی ، در تخریب قلب و دیواره رگها هم نقش دارد.

این ماده می تواند به تدریج و طی چندین سال در بدن فردی که در تماس مداوم و طولانی است تجمع پیدا کند ، چون بعد از ورود به بدن ، هرگز دفع نمی شود. آرسنیک با تخریب DNA و ممانعت در ترمیم آن ، یک ماده سرطانزا محسوب می شود. آن می تواند در سرطانزایی سایر مواد شیمیایی نقش تسهیل کننده (کاتالیزور) بازی کند.

آرسنیک دو نوع است ، یک نوع آن سمیت کمتری دارد و توسط بدن قابل دفع است ، که بیشتر در ماهیها و محصولات دریایی دیده می شود ، اما نوع دیگر آن که در سیگار و صنایع چوب بکار می رود ، در بدن رسوب کرده و دفع نمی شود.

آرسنیک  اساس سم مرگ موش محسوب می شود ، از طریق آلوده شدن آبهای زیر زمینی به فاضلاب ، به آب شهری نفوذ می کند.

درایالات متحده آمریکا قوانین محکم و سختی پیرامون جلوگیری از آلودگی آب آشامیدنی به آرسنیک وجود دارد ، و آب  های آشامیدنی عاری از ارسنیک است.

آرسنیک یکی از عناصر جدول مندلیف محسوب می شود و شکل معدنی این عنصر در گروه ۱ سرطانزاها(سرطانزا برای انسان) طبقه بندی می شود.

آرسنیک موجود در آنها پس از ورود به بدن از طریق ادرار دفع می شود ،  و به دیواره مثانه آسیب وارد می کند.

عموماً جاهایی که زمین حاوی سنگ معدنی پیریت است ، غلظت آرسنیک هم بالاست. بر اساس رهنمود سازمان جهانی بهداشت ، میزان آرسنیک آب آشامیدنی نباید بیش از ۰/۰۱ میلی گرم باشد.

سازمان استاندارد ایران در سال ۱۳۸۸ ، این میزان که معادلش ۱۰ میکروگرم در لیتر می شود را حد مجاز اعلام کرد که باید توسط شرکتهای تولید کننده آب آشامیدنی شهری و بطری رعایت شود.

بدین ترتیب با میزان آبی که یک انسان در روز مصرف می کند تا ۲۰۰ میکروگرم آرسنیک می تواند وارد بدن انسان شود و بیماریزا نباشد. قطعاً کاهش این میزان به صفر ، بهتر خواهد بود.

البته مصرف آبزیان مناطق آلوده صنعتی ، مصرف آب های آشامیدنی غیر استاندارد و سبزیجاتی که توسط آب های آلوده صنعتی آبیاری می شوند می تواند میزان دریافتی آرسنیک را از حد مجاز خارج نماید.

در ایران ، خاک منطقه سیرجان در استان کرمان ، دارای آلودگی بالایی از آرسنیک است که تحقیقات متعددی آنرا اثبات نموده است و البته خوشبختانه مورد توجهمسئولان منطقه قرار دارد.

منطقه دیگر ، شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی است که بنا به تحقیقات انجام شده تا ۳ برابر حد مجاز آبش به آرسنیک آلوده است.

کادمیوم

کادمیوم

کادمیوم فلزی که در صنایع باطری سازی کاربرد دارد. در سیگار هم وجود دارد. مطالعات نشان میدهد میزان کامیوم در افراد سیگاری دو برابر افراد غیر سیگاری است.

کادمیوم علاوه بر سرطانزایی ، بر روی کلیه و عروق هم تاثیر مخرب دارد.

این فلز در داخل سلول با مداخله در کار ترمیم کننده های DNA ، شدت تخریب را افزایش میدهد.

فرمالدئید

فرمالدئید

در گذشته از این ماده در بیمارستانها برای ضد عفونی و میکروب کشی استفاده میشد. امروزه با شناخت بیشتر محققان آنرا به عنوان یک ماده سرطانزا معرفی کرده اند. فرمالدئید در دود سیگار هم به عنوان یکی از مواد سمی سرطانزا وجود دارد.

پولونیوم-۲۱۰

پولونیوم-۲۱۰

یک عامل رادیواکتیو و سرطانزا که در دود سیگار وجود دارد. میزان این ماده در بدن افراد سیگاری چهار برابر افراد غیر سیگاری است.

کرومیوم

کرومیوم

این فلز در صنایع آلیاژ سازی و رنگسازی کاربرد دارد. کرومیوم چند نوع است. نوع سه ظرفیتی آن رایجترین شکل آنست که در تولید مکمل های غذایی بکار می رود و مضر شناخته شده است.

نوع چهار ظرفیتی آن بسیار سمی است و در دود سیگار موجود و با سرطان ریه مرتبط است. این فلز در کنار ترکیبات معطر هیدروکربنی چند حلقه ای اثرات تخریبی مضاعفی بر DNA برجای می گذارد.

بوتادین۱ و ۳

بوتادین۱ و ۳

نام مخفف این ماده BDE است ، در صنایع لاستیک سازی کاربرد دارد. دانشمندان نقش این ماده را در بسیاری از سرطانها موثر می دانند.

ترکیبات معطر هیدروکربنی چند حلقه ای

ترکیبات معطر هیدروکربنی چند حلقه ای

در بسیاری از صنایع از این ترکیبات استفاده می شود. یکی از زیر گروه های این ترکیبات بنزواپیرین یا BAP است که مستقیماًٌ بر روی ژن محافظت کننده در مقابل سرطان ، P53 ، تاثیر می گذارد و موجب تخریب آن می شود.

نیتروزآمین

نیتروزآمین

نیترات و نیتریت موجود در آب های آلوده به آلودگی های صنعتی و کودهای کشاورزی نیتراته در ترکیب با آمین بدن انسان ترکیب مضری تولید می کند که نیتروز آمین نام دارد. این ماده از ترکیبات بسیار مخرب و سرطانزا شناخته شده است. این همچنین در دود سیگار وجود دارد و در صنایع کالباس سازی به عنوان ماده نگهدارنده مورد استفاده قرار می گیرد .

آکرولین

آکرولین

این ماده شیمیایی به شدت برای حس بوبایی آزارنده است ، و به گروهی از ترکیبات تعلق دارد که تحت نام فرمالدئید و استالدئید در صنایع بکار می روند. آکرولین هم جزء ترکیبات سرطانزا شناخته شده است.

آزبست

آزبست

آزبست

آزبست

این ماده که در گذشته جهت صنایع عایق حرارتی ، کشتی سازی و لنت ترمز مورد استقاده قرار می گرفت , به دلیل سرطانزا بودن خصوصاً سرطان ریه ، از سال ۱۹۶۰ ممنوع شد.

طبق مصوبه شورای وزیران و هیات دولت استفاده از آزبست در تمام صنایع ایران ممنوع است و با متخلقان برابر قانون برخورد می شود.

سیلیس

سیلیس

در صنایع شیشه سازی از سنگ سیلیس استفاده می شود که علاوه بر خطر بیماری ریوی سیلیکوزیس ، خطر ابتلاء به سرطان ریه را هم افزایش می دهد.

ذغالسنگ

ذغالسنگ

در هند و چین که از این ماده به عنوان سوخت خانگی استفاده می شود نتایج تحقیقات نشان دهنده افزایش میزان سرطان است.

دی (۲-اتیل هگزیل) فتالات یا (DEHP)

دی (۲-اتیل هگزیل) فتالات یا (DEHP)

فتالات ها در صنایع پلاستیک ، پلیمر ، صابون و محصولات آرایشی تحت نام پلاستی سایز از گذشته های دور استفاده می شده اند. پلاستی سایزرها به PVC  خاصیت انعطاف پذیری و نرمی  می دهند.

بسیاری از چیزهایی که ما در زندگی روزمره با آنها سر و کار داریم حاوی فتالات هستند.

ظروف پلاستیکی یکبار مصرف ، پستانک های کودکان ، اسباب بازی های پلاستیکی ، دندونی های نوزادان ، ظروف پلاستیکی مخصوص مایکروویو ، کیسه های فربزر ، شیلنگ سرم های بیمارستانی ، سرنگ ها ، صابون ها ، ریمل های آرایشی و …

خانواده فتالات ها سه عضو پر کاربرد دارد :

دی ( ۲-اتیل هگزیل) فتالات ( DEHP)

دی ایزو ننیل فتالات ( DINP)

دی ایزو دسیل فتالات ( DIDP)

در ابتدا فقط DEHP در صنایع مذکور استفاده می شد. در سال ۲۰۰۴ نتایج تحقیقی که از سال ۱۹۹۹ انجام می شد ،  اثرات مضر این  ماده بر سلولهای جنسی کودکان پسر را اثبات کرد و از سوی اتحادیه اروپا ممنوع اعلام گردید.

اما صنایع تولید پلاستیک خیلی زود ، با معرفی دو جایگزین فتالاتی دیگر ( DINP , DIDP) به روند استفاده ترکیبات فتالاتی ادامه دادند. دو ترکیب اخیر بنا به ادعای صنایع مذکور و تحقیقات اولیه ، ایمن و غیر مضر شناخته شدند.

حتی برچسب ” DEHP FREE ” جهت آسودگی خیال مصرف کنندگان به محصولات جدید ، الصاق شد.

اما بتازگی نتایج یک تحقیق طولانی که بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ انجام شد ، نشان می دهد :

جایگزین های DEHP ، می توانند موجب افزایش فشار خون و دیابت در کودکان و بزرگسالان شوند. مرکز پزشکی لانگون در دانشگاه NYU که متصدی اجرای این تحقیق بود ، بتازگی یافته هایش را در نشریه Hypertention  منتشر کرده است.

دکتر تراساند ( مجری تحقیق) به منظور کاهش میزان مصرف فتالات ها توصیه کرده است:

  • از قرار دادن محصولات پلاستیکی در ماشین ظرفشویی و مایکروویو خودداری نمایید ، چون بدین ترتیب میزان بیشتری از فتالات آزاد شده و وارد بدن می شود.
  • به جای استفاده از قوطی یا بسته بندی های پلاستیکی از رول های آلومینیم و کاغذهای  روغنی استفاده شود.
  • ظروف پلاستیکی را در مایکوویو قرار ندهید.
  • ظروف پلاستیکی را به جای ماشین ظرفشویی ، با دست شستشو نمایید.
  • برای کاهش خارش لثه در نوزادان به جای دندونی پلاستیکی ، از پیازچه استفاده کنید.

البته با همه اینها رهایی از اقیانوس پلاستیکی قرن تقریبا غیر ممکن است. این ساخته مصنوعی ضمن خدمتهای بی پایان ، چنان خود را با زندگی ما آدمها گره زده است ، که رهایی از آن شاید نیاز به زمانی بیش از مدت استعمالش در زندگی بشر داشته باشد.

۵ دیدگاه

  1. باسلام
    ممنون از سایت خوبتون.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>