درجه بندی و مرحله بندی سرطان
درجه بندی و مرحله بندی سرطان

درجه بندی و مرحله بندی سرطان

از اولین سوالاتی که برای هر بیمار سرطانی مطرح می شود اینست که :

سرطانش تا چه اندازه پیشرفت داشته و بیماری اش چقدر جدی است؟

ارزیابی شدت سرطان بر اساس چندین متغییر انجام می شود:

درجه بندی (Grade)

درجه بندی (Grade)

درجه بندی بر اساس شکل سلولهای تومور در زیر میکروسکوپ انجام می شود. این کار توسط پاتولوژیست صورت می گیرد.

بعد از اینکه تشخیص نوع سرطان در نمونه قطعی شد ، پاتولوژیست به مشاهده بیشتر جزئیات می پردازد و توده را به اصطلاح گرید بندی (درجه بندی) می کند.

البته در برخی مواقع پزشک فوق تخصص خون و انکولوژی ، جهت سرعت بخشیدن به درمان ، خودش هم بررسی هایی را انجام می دهد.

مطالعه زیر میکروسکوپ بافت سرطانی ، سرعت تکثیر و میزان شباهت سلولها به سلولهای طبیعی را مشخص میکند. هر چه سلولهای سرطانی به سلولهای طبیعی شبیه تر باشند ، سرعت تکثیر کمتری دارند و شانس موفقیت درمان بیشتر است.

از نظر گرید بندی (درجه بندی) سلولهای سرطانی به سه گروه تقسیم بندی می شوند:

(Grade 1 (Well Diffrentiated : سلولهای توده سرطانی تفاوت اندکی با سلولهای طبیعی دارند و رشدشان آهسته تر است.

(Grade 2 (Intermediate/Moderate grade : سلولهای توده شبیه سلولهای طبیعی نیستند و ردشدشان کمی بیشتر از سلولهای طبیعی است ، گاهی از اصطلاح Moderatery  diffrentiated هم برای این گروه از توده ها استفاده می شود.

(Grade 3 (Poorly Diffrentiated : سلولهای توده بسیار متفاوت از سلولهای طبیعی هستند و سرعت تکثیر بالایی دارند.

میزان رشد سلولی

میزان رشد سلولی

ممکن است در گزارش پاتولوژی ، میزان رشد سلولی گزارش شود ، که در واقع بخشی از سلولهای توده است که رشد کرده ، تکثیر می شوند و در نهایت سلولهای سرطان جدید می سازند. این  مقدار به درصد نشان داده می شود و اصطلاحاً Rate of cell growth نامیده می شود . هرچه میزان رشد سلولی بالاتر باشد توده مهاجم تر است.

در سنجش میزان رشد سلولی (Rate of cell growth) دو تست متداول است:
  • Ki-67

ki-67 یک پروتئین سلولی است که هنگام تقسیم سلولی افزایش می یابد. هرچه سلولهای بیشتری از نظر وجود Ki-67 مثبت باشند ، سرعت تکثیر توده سرطانی بیشتر است. نتایج تست Ki-67 به روش زیر تفسیر می شود:

  •  (Ki-67 (10%                                      سرعت رشد کم
  •  ( ۲۰% تا Ki-67 (10%                           سرعت رشد توسط (مرزی)
  •  (بالای Ki-67 (20%                               سرعت رشد بالا
  • درصد فاز اس ( S-shape fraction)
فاز S سلولی ، فاز سنتز قبل از تکثیر DNA   است. سلولهایی که در این فاز هستند در حال آماده شدن برای تکثیرند. نتایج این تست به درصد بیان می شود:

  • کمتر از ۶%                                         سرعت رشد کم
  • ۱۰% تا ۶%                                        سرعت رشد متوسط (مرزی)
  • بیشتر از ۱۰%                                      سرعت رشد بالا

محدوده برش جراحی (Margin of resection)

محدوده برش جراحی (Margin of resection)

در توده های جامد جراح حین جراحی سعی می کند همه تومور و بخشی از بافت طبیعی اطرافش (Margin) را خارج نماید. البته همیشه این کار امکانپذیر نیست. محدوده برش جراحی می تواند یکی از سه وضعیت زیر را داشته باشد:

margin of resectionNegative: هیچ سلولی سرطانی در لبه ها دیده نمی شود . چنین حالتی نیاز به جراحی مجدد ندارد.

Positive: سلولهای سرطانی در لبه های بافت برداشته شده ، مشاهده می شود . چنین حالتی ممکن است نیاز به جراحی مجدد یا سایر درمانهای متداول داشته باشد.

Close: سلولهای سرطانی در نزدیکی لبه دیده می شود . این حالت هم ممکن است نیاز به جراحی مجدد داشته باشد.

مرحله بندی (Stage)

مرحله بندی (Stage)

مرحله بندی دارای دید وسیع تر و اهمیت بیشتر است. در مرحله بندی اندازه  و تعداد تومور ، میزان درگیری بافتهای اطراف و وقوع یا عدم وقوع متاستاز بررسی می شود.

درجه بندی و مرحله بندی سرطان

مرحله بندی سرطان

برنامه درمانی و شانس موفقیت درمان به میزان زیادی بستگی به مرحله بندی دارد. مرحله بندی کار بسیار پیچیده ایست که تنها توسط پزشک معالج امکانپذیر است. ما به همین میزان توصیف بسنده می کنیم.

با توجه به اینکه مرحله بندی در سرطانهای مختلف متفاوت است ، ادامه مبحث را در هر سرطان به طور اختصاصی ادامه خواهیم داد.

طبقه بندی TNM

T‌ مخفف اندازه تومور
N‌ مخفف میزان انتشار به غدد لنفاوی
M‌ مخفف متاستاز(مهاجرت ) به سایر بخشهای بدن است.
این تقسیم بندی برای هر کدام از آیتم های بالا اعداد ۰ تا ۴ را در نظر میگیرد.

طبقه بندی T (تومور)

TX – یعنی اندازه تومور قابل ارزیابی نیست.

T1 – قطر تومور ۲ سانتیمتر یا کمتر است.

T1‌به چهار زیر گروه تقسیم می شود:

  • T1mi‌- قطر تومور ۰/۱ سانتیمتر یا کمتر است.
  • T1a- قطر تومور بین ۰/۵ – ۰/۱ ‌سانتیمتر است.
  • T1b – قطر تومور بین ۱- ۰/۵‌سانتیمتر است.
  • T1c‌- قطر توده بین ۲-۱ سانتیمتر است.

T4 , T3 , T2- اندازه های و میزان تهاجم به بافتهای اطراف را طبقه بندی می کند

 طبقه بندی N (غدد لنفاوی)

NX – ارزیابی وضعیت لنفاوی قابل ارزیابی نیست.

  • N0 – هیچ سلول سرطانی در غدد لنفاوی مشاهده نشده است.
  • سلولهای سرطانی محدود (ITCs) – یک خوشه از سلولهای سرطانی با قطرکمتر از ۰/۲ میلیمتر ، یا یک تک سلول سرطانی و یا مجموعای از سلولهای سرطانی با تعداد کمتر از ۲۰۰ عدد در غدد لنفاوی دیده شده. در این فاز سرطان سینه از نظر سرایت به غدد لنفاوی منفی است.

N3 , N2 , N1- درجات مختلف انتشار سلولهای سرطانی به غدد لنفاوی را مشخص می کند.

 طبقه بندی M (متاستاز)

  •  M0 – میزان متاستاز قابل ارزیابی نیست.
  •  (M0(_+ci+ – در معاینه هیچ نشانه ای از انتشار (متاستاز) دیده نمی شود اما در آزمایشات تشخیصی شواهدی بر متاستاز مشاهده می گردد.
  •   M1 – سرطان به سایر جاها منتشر شده است.

 

این درجه بندی چگونه تفسیر می شود:
پاتولوژیست نتایج را با هم ترکیب می کند مثلا درجه بندی T2N0M0 یعنی:
• یک تومور به قطر ۲/۱ تا ۵ سانتیمتر
• بدون هیچ شواهدی از سرایت به غدد لنفاوی
• بدون هیچ شواهدی از انتشار به خارج

ویا مثلا T1N2M0‌ یعنی توده قطرش ۲ سانتیمتر است و به ۱ تا ۳ عدد از غدد لنفاوی  منتشر یافته و هنوز متاستاز نداده است.
طبیعی است که هر چه اعداد این سه آیتم کوچکتر باشد درمان نتیجه بخش تر و امیدوار کننده تر است.

 مطالب مرتبط:

– مرحله بندی (Stage) در سرطان پستان

۱۸ دیدگاه

  1. آیا سرطان معده هم به همین روش ارزیابی می شود؟

    • علیرضا فرید خمامی

      هر سرطان به روشی اختصاصی مرحله بندی می شود …اما اساس و پایه این مرحله بندی و به قول شما …ارزیابی …همینی است که خدمتتان عرض شد…سپاس از نظرتون.

  2. با عرض سلام و خسته نباشید.
    کسی که تومور مارکرش ۲۳ هست سرطانش در چه گریدی هست؟
    و کلا زندگیش رو تهدید میکنه یا نه؟
    یک بیمار داریم که متاستاژ سینه شدهو از سینه به استخوان سرطانش منتقل شدهو
    پیشاپیش از پاسختون ممنونمو
    خوش باشید

  3. من مادر ۴۸ساله و تازه متوجه سرطانش شدیم.الان جراحی کرده و سینشو کامل برداشته.غدد لنفومشم درگیر نبوده.دکتر گفنه استیج ۱گرید ۳هسنش.ما خیلی نگران گرید ۳بودنشیم که این باعث عود دوباره در سینه مجاور نباشه.میشه منو راهنمایی کنید لطفا

  4. البته در حال حاضر بعد از جراجی دکتر ۶جلسه شیمی درمانی تجویز کردن ولی ما خیلی نگران عود دوباره هستیم ایا راه حلی وجد داره؟؟

  5. با سلام
    خواهر من دارای سرطان پستان با متاستاز استخوان به کمر لگن و قفسه سینه است
    قبل از شیمی درمانی توده برداشته شد و حالا بعد از ۸ جلسه شیمی درمانی
    آیا نیاز هست سینه کامل تخلیه بشه ؟
    چقدر احتمال داره به بافت های دیگر متاستاز بشه ؟

  6. با سلام و درود
    مادرم ۴۷ سالشه ۲ سال پیش متوجه تومور نخاعی او شدیم و تحت عمل جراجی توسط دکتر احصائی ا خبرگان مشهده قرار گرفت و تو امایش پاتالوژی تومور گرید ۱ اعلام شد میخواستم بدونم چیز نگران کننده اییه؟؟

  7. خواهشا راهنماییم کنید
    مادرم ۶۳ سال سن دارد ، وجود توده ای قابل لمس در ابعاد یک سانت باعث شد بیوپسی انجام شود ونتیجه به این صورت است :
    ER: positive in nist tumor cells
    PR: positive in 50_60% of tumor cells
    HER2/neu: negative (score =0) no staining is observed
    Ki_67: positive in 15% of tumor cells

    _invasive ductal carcinoma
    _nuclear grade 2
    Perineural invasion seen
    No microcalcification seen

  8. سمانه حمیدی

    سلام
    در آزمایش خواهرم از عبارت زیر استفاده شده ممنون میشم درجه متازتاز را بفرمایید
    pMx: stage ia

  9. سلام
    واقعا سپاسگزارم ازاین مطالب مفید وارزنده که نشانگر اطلاعات بالای شمادر روش بیان مطالب تخصصی پزشکی به زبان ساده وقابل فهم برای عموم است
    کسانی ارزش مطالب شما را متوجه میشوند که بااین بیماری گل اویز شده باشند
    سپاسگزارم سپاسگزارم

  10. با سلام و آرزوی شفای عاجل برای تمام بیماران

    اگر چنانچه عزیزی مایل بود در کنار درمان های رایج از طیق طب کل نگر هم به رفع این عارضه کمک کند می تواند (( به رایگان )) از طریق تلگرام با آدرس زیر در ارتباط باشد

    telegram.me/gohealth_admin

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>