خشکی و زخم دهان
خشکی و زخم دهان

خشکی و زخم دهان

زخم دهان چیست ، و چه ارتباطی بین سرطان و زخم دهان وجود دارد ؟

به واکنش التهابی سطوح مخاطی دهان (کام ، لب و گلو) به درمانهای سرطان (شیمی درمانی و اشعه درمانی) زخم دهان گفته میشود.

خشکی و زخم دهان

خشکی و زخم دهان

شیمی درمانی علاوه بر تخریب سلولهای سرطانی ، بر روی برخی از سلولهای سالم که سرعت تکثیر بالایی دارند تاثیر منفی دارد. از جمله این سلولها ، سلولهای مخاط دهان است که با سرعت تکثیر بالا موجب تازه و جوان ماندن پوشش داخلی دستگاه گوارش می شوند.

وقتی رشد و تکثیر این سلولها متوقف می شود ، قادر به ترمیم نخواهند بود و سلولهای جوان جایگزین سلولهای پیر و مرده نمی شوند ، در نتیجه دیواره مخاط نازک و شکننده می گردد.

اتفاق دیگری که در اثر شیمی درمانی رخ می دهد ، کاهش ترشحات بزاقی است که خشکی دهان را به دنبال دارد و فضای دهان را برای رشد میکروبها مستعد می کند.

اشعه درمانی اگر در ناحیه صورت و گردن انجام شود ، همین اثر را دارد.

مفهوم اصطلاحات پزشکی مرتبط با زخم دهان چیست؟

استوماتیت (Stomatitis) : به معنای التهاب دهان است.

ازوفاژیت ( Esophagitis) : به التهاب حلق گفته می شود.

موکوسیت (Mucositis) : اشاره دارد به التهاب تمام لایه های مخاطی دهان.

زروستومیا( Zerostomia) : عارضه خشکی دهان که به دنبال اشعه درمانی و شیمی درمانی و به دلیل کاهش ترشحات بزاق ایجاد می شود.

التهاب دهان چه مشکلاتی برای بیمار ایجاد می کند؟

التهاب دهان موجب تغییر حس چشایی ، اختلال در جویدن ، درد هنگام بلع ،بی اشتهایی ،محدودیت رژیم غذایی و خونریزی می شود.

جهت پیشگیری چه اقداماتی انجام دهم؟

تنها برخی از داروهای شیمی درمانی موجب این عارضه می شوند ، اشعه درمانی هم باید حتماً در ناحیه سر ، صورت و حلق صورت گیرد تا موجب زخم دهان شود. بنابراین این عارضه علی رغم جدی بودن ، چندان شایع نیست و همه بیماران آنرا تجربه نمی کنند.

جهت پیشگیری می توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

  • دهان و لب را مرطوب نگه دارید.

○ یک قاشق غذا خوری نمک و یک قاشق غذا خوری جوش شیرین را به ۸ لیوان آب جوشیده سرد اضافه کرده در یخچال بگذارید و هر دو ساعت یکبار غرغره کنید. محلول را به صورت تازه و  روزانه  تهیه و مصرف کنید.

  •   آب نباتهای ترش و شیرین بمکید. آب نباتهای ترش موجب تحریک بزاق می شوند و فضای دهان را مرطوب نگه می دارند.
  • آدامس بجوید. آدمس موجب تحریک غدد بزاقی می شود و فضای دهان را مرطوب میکند.
  • لبانتان را با کرم نرم و مرطوب کننده محافظت کنید.
  • از زخمی شدن لثه و مخاط دهان پرهیز کنید.
  •  از زخمی شدن لثه و مخاط دهان پرهیز کنید.
  • از مسواک نرم استفاده کنید. مسواک را قبل از استفاده با آب ولرم بشوئید تا نرم تر شود.
  • از نخ دندان موم دار استفاده کنید و هنگام نخ کشیدن دقت کیند لثه ها اسیب نبیند.
  • از مصرف غذاهای بسیار داغ و خشک خودداری کنید ، چون موجب خراش و زخم در دهان می شود.
  • غذاهای اسیدی (حاوی سس گوجه و ترش) و پر ادویه موجب جراحت فضای دهان می شود.
  • از مصرف مواد غذایی حساسیت زا پرهیز کنید ، چون موجب زخم در دهان می شوند . برخی از این مواد غذایی عبارتند از : گوجه فرنگی ، گردو ، میوه های دارای دانه ریز مانند کیوی ، بادمجان و بادام زمینی. البته اگر نسبت به مواد نامبرده حساسیت ندارید ، مصرفشان نه تنها مانعی ندارد ، بلکه برای تامین مواد غذایی مورد نیاز بدن توصیه هم می شود.
  • اگر از دندان مصنوعی استفاده می کنید هنگام شب آنرا از دهان خارج کرده و تمیز کنید و صبحها مجدد جاگذاری نمائید.
  • از دهانشویه های حاوی الکل استفاده نکنید.
  • از محلولهای حاوی گلیسرین و لیمو استفاده نکنید.
  • کشیدن سیگار و نوشیدن الکل موجب خشکی مخاط دهان می شود و باید اجتناب شود.
  • تغذیه سالم داشته باشید.
  • آب میوه تازه به واسطه داشتن ویتامین سی نقش محافظتی در مقابل زخم و عفونت دهان دارد.○ ماست کم چرب علاوه بر تامین کلسیم مورد نیاز بدن ، دارای خواص ضد عفونی کننده برای فضای دهان است.○ سفیده تخم مرغ ، عسل ، شیر کم چرب ، نان نرم ، مربای خانگی ، عدسی ، چای بابونه و حلیم گزینه های خوبی جهت صبحانه هستند.○ آش سبزی ، سوپ شیر ، پوره ها ، برنج کته ، ماکارونی کم سس ، غذاهای بخار پز ، ماهی کم سرخ شده جهت وعده شام و ناهار مناسب هستند.○ موز ، فرنی ، سیب رنده شده ، لیمو شیرین ، خیار ، هندوانه ، بستنی بدون کاکائو ، یخمک خانگی و لبوی آب پز جهت میان وعده توصیه می شود.○ برخی مطالعات نشان می دهد مصرف روزانه ویتامین E ، و اسید آمینه گلوتامین ، می تواند نقش پیشگیری در زخمهای دهانی داشته باشد.
  • اقدام به موقع
  • کلید درمان موفق ، اقدام سریع است. بنابراین نسبت به شروع علایم دقت کنید و با مشاهده آنها سریعاً به پزشک معالج خود اطلاع دهید. این علایم عبارتند از : لکه های قرمز و سفید ، زخم ، خونریزی های خفیف ، درد و تورم

    اگر دچار زخم دهان شدم چه درمانهایی توسط پزشک معالج انجام خواهد شد؟

    با توجه به نوع مشکل پزشک معالج  ، درمان مناسب را انجام می دهد. توصیه اکید ما اینست که به هیچ عنوان خودسرانه مبادرت به درمان ننمائید ، چون ممکن است روند درمان سرطان را با مشکل مواجه کند. با این توصیف به بررسی مشکلات احتمالی ناشی از زخم دهان می پردازیم:

کمک به کاهش درد. گاهی بیمار به دلیل زخم احساس درد در هنگام بلع دارد و قادر به جویدن نیست. بدین منظور پزشک معالج از محلولهای حاوی بی حسی موضعی استفاده می کند. گاهی چند دارو را با هم ترکیب نموده و تجویز می کند.

درمان عفونت. در نتیجه کاهش قدرت سیستم ایمنی بیمار ، ممکن است عفونتهای فرصت طلب از طریق زخمها موجب عفونت در فضای دهان شوند. بدین منظور پزشک معالج از دهانشویه های ضد میکروبی و یا آنتی بیوتیکهای خوراکی و تزریقی استفاده می نماید.

تغذیه تزریقی. گاهی شدت ناراحتی در دهان به قدری بالاست که بیمار به هیچ عنوان قادر به خوردن چیزی نیست. در چنین مواردی از سرم های خوراکی برای بیمار استفاده می شود.

منابع :

http://www.webmd.com/oral-health/guide/stomatitis-causes-treatment
http://chemocare.com/chemotherapy/side-effects/mouth-sores-due-to-chemotherapy.aspx
http://www.webmd.com/oral-health/guide/stomatitis-causes-treatment
http://www.answers.com/topic/stomatitis
http://www.enotes.com/stomatitis-reference/stomatitis
http://www.cfp.ca/content/55/9/891.full

 

۱۶ دیدگاه

  1. خوردن ماست خنک و گذاشتنش روی زبون تا حد زیادی خوبه،سوسپانسیون نیستاتین هم من استفاده کردم خیلی خوب بود.

  2. حین رادیوتراپی سروگردن حتمنیخ توی دهنشون نگه دارن خ موثره
    بین دوره ها ابنبات ترش بمکن والبته ماساژ غدد بزاقی عالیه

    بزاق خ کم شد پیلوکارپین یا سوومیلین تجویز میشه

    من دندانپزشکم

  3. سلام تجربه ای که من با کودکان داشتم :خوردن یک تا دو بستنی درروزدر مواقعی که دهان دچار آفت شده هم خیلی موثر بوده البته بستنی ها رو چند دقیقه ای خارج از یخچال می گذاشتیم تا خیلی سرد ویخ زده نباشدکه باعث سرماخوردگی شود.

  4. سلام مرسی

  5. سلام تجربه من در مورد زخمهای دهانی مادرم: شستشوی مرتب دهان با سرم فیزیولوژی(سرم نمکی مخصوص شستشو)بعد از هر بار غذا خوردن و مسواک زدن با مسواک نرم با یا بدون خمیر دندان. اگر زخمها شدید بودن استفاده از موادی که دهان را قلیایی کنند مثل جوش شیرین که در اب جوش سرد شده کمی حل شود و روزانه چند بار دهان شسته شود. بهترین راه درمانی زخمهای خیلی شدید استفاده از ترکیب زیر است:
    شربت ضد اسید معده(آلومینیوم ام جی هیدروکساید و یا …)که روزانه چند بار دهان با این شربتها شسته شود و اگر زخمها درد داشتند به این شربتها ترکیبات لیدکائین یا بنزوکائین اضافه شوند(به شکل آمپول وجود دارند امپول را به شربت اضافه کنید) در صورت وجود عفونت میتوان یک کپسول تتراسایکلین را باز کرد محتویات آنرا به ترکیب بالا اضافه نمود یعنی چنین ترکیبی برای شستشوی دهان:
    ۱- شربت ضد اسید معده+لیدوکائین+تتراسایکلین روزانه سه تا چهار بار شستشوی مرتب دهان با این محلول

  6. سلام . من ۱۲ جلسه شیمی درمانی داشتم و ۲۰ جلسه رادیوتراپی گردن . از جلسه پنجم رادیوتراپی به شدت گلو و مری دچار آسیب شد و شروع به خوردن غذاهای نرم و آبکی مثه سوپ و غیره کردم . الان حدود ۱۵ روز از پایان رادیوتراپی میگذره اما همچنان مری من دچار درد و مشکل بلع هست . آلومینیوم ام جی اس و نیستاتین و حتی ژل کلر هم امتحان کردم اما خیلی غذخوردن سخت و با درد هست و دو کیلو وزن کم کردم . خدا رو شکر که درمان به خوبی و خوشی الحمدالله به پایان رسیده دوستان اگر راه حلی برای مشکل مری من دارید ممنون میشم کمک کنید که غذا خوردن برام آسونتر شه . به امید سلامتی و شادابی همه بیماران انشاالله.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>