دستکش لاتکس
دستکش لاتکس

تجهیزات ایمنی بخش شیمی درمانی

تجهیزات ایمنی و وسایل محافظت فردی

بخش شیمی درمانی با سایر بخشهای بیمارستانی از نظر تجهیزات ایمنی تفاوتهای بسیار دارد.

متعجبم که چرا مسئولین اجرایی کشور ، با تحصیلات آکادمیک بالا و کلی خاطره از بیمارستانهای خارج! هنوز نسبت به تسهیلات ویژه جهت کار در بخش انکولوژی سکوت می کنند.

بگذریم … من چیکاره ام… به بررسی الزامات بخش انکولوژی و شیمی درمانی می پردازیم.

اتاق آماده سازی داروهای شیمی درمانی

  • اتاق آماده سازی داروهای شیمی درمانی باید دارای کف ، دیوار و سقف قابل شستشو باشد.
  • اتاق آماده سازی نباید دارای پنجره باشد و یا اگر پنجره دارد ، همواره بسته باشد.
  • فضای اتاق نباید در معرض کوران و باد قرار داشته باشد.
  • نگهداری تجهیزات اضافی ، غیر مرتبط با آماده سازی  در اتاق آماده سازی ممنوع است.

اتاق شیمی درمانی

  • بر روی درب  ” اتاق آماده سازی یا اتاق هود”  و ” ورود بدون وسایل محافظت فردی ممنوع” نصب شود.
  • سینک مناسب شستشوی دست و صورت و مخزن صابون مایع در اتاق نصب شود.
  •  دارای سیستم فاضلاب مناسب جهت شستشوی کف و دیوارها باشد.

مشخصات هود اتاق شیمی درمانی

هود مناسب جهت آماده سازی داروهای شیمی درمانی ، هود بیولوژیک( Class 2 B )است. تمام بخش هایی که شیمی درمانی انجام می دهند ، باید مجهز به چنین هودی باشند.

هود بیولوژیک کلاس 2

هود بیولوزیک کلاس ۲

شاید ضرورت نداشته باشد در مورد انواع هود بیولوژیک در اینجا صحبت شود. اما شناخت انواع هود بیولوژیک کلاس ۲ و ۳ درهنگام خرید و راه اندازی بخش شیمی درمانی  ضروری است.

انواع هود بیولوژیک کلاس ۲ و ۳

هود بیولوژیک کلاس ۲

چهار نوع هود  بیولوژیک کلاس ۲ وجود دارد. همه هود های کلاس ۲ دارای فیلتر HEPA و جریان هوای از پایین به بالا هستند.

HEPA filter

فیلتر HEPA

تفاوت هودهای این گروه در میزان جریان هوای داخل کابین ( اتاقک) و نحوه جذب ذرات ( فشار منفی یا مثبت) است.

این چهار گروه هود عبارتند از:

  • نوع A : تقریبا ۷۰٪ از هوای تصفیه شده توسط فیلتر HEPA مجدد به کابین باز می گردد و ذرات آلوده تحت فشار مثبت قرار دارند.
  • نوع B1: دارای تهویه کاملتری است. ۳۰٪ از هوای تصفیه شده توسط فیلتر HEPA  مجدد به اتاقک باز می گردد . ذرات آلوده تحت فشار منفی قرار دارند.
  • نوع B2 : شبیه نوع B1 است ، با این تفاوت که هیچ هوایی بعد تصفیه توسط فیلتر HEPA  مجدد به کابین باز نمی گردد.
  • نوع B3 :  شبیه نوع A  است و ۷۰٪ از هوای تصفیه شده توسط فیلتر HEPA  مجدد با اتاقک باز می گردد ، اما ذرات تحت فشار منفی قرار دارند.

هود بیولوژیک کلاس ۳

بطور کامل سیستم بسته ای دارد و همه هوا را به خارج هدایت می کند و هیچ هوایی پس از تصفیه با فیلتر HEPA  مجدد باز نمی گردد. تماس با دارو و فرآیند آماده سازی از طریق دستکش انجام می شود.

هودهایی  که دارای تهویه افقی هستند ، فضایی آسپتیک جهت آماده سازی داروها فراهم می کنند ، اما با ایجاد جریان به سمت فرد آماده کننده دارو ، احتمال آلودگی ناشی از آئروسل را افزایش می دهند.

  • بنابراین استفاده از هودهای دارای تهویه افقی در آماده سازی داروهای ضد سرطان ممنوع است.
  • فن اگزوز هوا باید از نوع عمودی بوده و در تمام زمانها روشن باشد( مگر زمانی که هود نیاز به تعمیر دارد.)
  • اگزوز نباید در معرض جریان هوای شدید قرار داشته باشد.
  • در صورتیکه به هر دلیلی فن خاموش شد ، جهت استفاده مجدد ، باید اتاقک ضدعفونی گردد.
  • فن باید دارای کنتور یا نشانگر ساعات کار  باشد.
  • محل هود باید کمترین میزان تلاطم هوا  و دور ازدرب ورودی اتاق یا پنجره باشد.
  • انجمن داروسازان بیمارستانی آمریکا – ASHP – توصیه می کند هودها هر  ۶ ماه یکبار سرویسکاری شوند.

سرویسکاری هود

عبارتست از :

۱- تست سیستم اجرایی هود

۲- تعویض فیلتر HEPA

۳- بررسی فن ها

  • تمامی وسایل تعویض شده باید در کیسه نایلونی محکم جمع آوری و طبق اصول ایمنی دفع تجهیزات مصرفی آلوده به مواد یاخته آزار ، منتقل و امحاء شود.
  • تکنسین سرویسکاری باید اصول ایمنی و محافظت فردی را مطابق با استاندرد ( گان ، دستکش لاتکس  ، عینک یا شیت محافظ و ماسک N۹۵) رعایت نماید.
  • تکنسین سویسکاری باید دوره های آموزشی مرتبط را گذرانده و نسبت به اصول کار با داروهای خطرناک آشنایی داشته باشد.
  • در صورت نیاز به جابجایی  ، باید هود بطور کامل با رول های پلاستیکی پوشانیده و عایق کاری شود و بعد از جابجایی تمام آیتم های سرویسکاری مجدد اجرا شود.

ضد عفونی هود اتاق شیمی درمانی

  • اتاقک هود باید مطابق با دستورالعمل کارخانه سازنده نظافت شود. برخی کارخانه ها توصیه می کنند این کار بصورت هفتگی انجام شود.
  • در صورت ریخته شدن دارو در اتاقک ، سرویسکاری و جابجایی ،  ضد عفونی الزامی است.
  • ضدعفونی باید با آب و ماده ضدعفونی کننده ( مطابق با خط مشی بیمارستان) انجام شود.
  • استفاده از ضدعفونی کننده در مورد حادثه ریخته شدن دارو صدق نمی کند . ( بخش های آلوده به دارو باید  طبق ” دستورالعمل نظافت محل ریخته شدن دارو” تمیز شود.)
  • استفاده از ترکیبات آمونیوم دار ، بدلیل احتمال تولید بخار ممنوع است.
  • استفاده از الکل ۷۰٪ اشکال ندارد ، اما در مورد هودهایی که هوا بعد از تصفیه مجدد به اتاقک باز می گردد صدق نمی کند.
  • استفاده از اسپری ها ، بدلیل خطر اسپری شدن به فیلتر HEPA  ممنوع است.
  • استفاده از ضدعفونی کننده هایی که حالت کف دارند ، بدلیل عدم توانایی در نظافت کامل هود ممنوع است.
  • در صورتیکه کف اتاقک هود دارای سینی پرتابل است ، قبل از نظافت  خارج شود.
  • تجهیزات محافظت فردی ، فرد نظافت کننده عبارتند از : گان ، دستکش دو عدد ، ماسک N95 ، عینک یا شیت محافظ و کلاه .
  • نظافت باید از ناحیه با آلودگی کمتر به سمت منطقه آلودگی بیشتر انجام شود.
  • تمام نواحی دارای آلودگی مشهود باید دو بار نظافت شود.
  • دستمالهای یکبار مصرف ، پنبه و شیرابه حاصل از نظافت مشمول ” قانون پسماندهای باقیمانده از داروهای یاخته آزار” می باشد.

 

وسایل محافظت فردی – PPE – Personal Protective Equipment

a. دستکش

تحقیقات نشان می دهد ضخامت دستکش از جنس آن مهمتر است. تمام موادی که در ساختن دستکش های یکبار مصرف بکار می روند  ، در آزمایشات ، درجاتی از نفوذپذیری را نشان می دهند.

دستکش لاتکس

دستکش لاتکس

بهترین نتایج را دستکش های لاتکس داشتند. بنابراین بهترین دستکش توصیه شده جهت آماده سازی داروهای شیمی درمانی از نظر OSHA ، لاتکس است. مگر اینکه کارخانه تولید کننده دارو به طور اختصاصی  دستکشی دیگر را توصیه نماید.

هر چه ضخامت دستکش بیشتر و آستین بلندتری داشته باشد ( بطوریکه بتواند روی گان و آستین یکبار مصرف را بپوشاند)  بهتر است.

دستکش باید از نوع بدون پودر باشد ، چون  پودر آلودگی را جذب کرده به پوست منتقل می نماید.

با توجه به  اینکه همه دستکش های یکبار مصرف در اثر کار نفوذ پذیر می شوند حین آماده سازی داروهای شیمی درمانی از دو دستکش روی هم استفاده می شود ،دستکش بیرونی باید هر یکساعت تعویض شود.

  • در صورت  آلوده شدن دستکش  بیرونی به دارو ، باید فورا تعویض شود.
  • دستان باید قبل و بعد از پوشیدن دستکش با آب و صابون شستشو شود.
  • آموزش های لازم جهت در آوردن دستکش آلوده  به پرسنل  داده شود.

b. گانگان یکبار مصرف

جنس اغلب گانهای یکبار مصرف از Saranex یا Polyethylene  است.

گانهای مخصوص شیمی درمانی باید از نوع یکبار مصرف ، جلو بسته ، آستین دار (با مچ کشدار) ، قابل انعطاف و کم نفوذ باشد. مچ گان باید طوری باشد که بتواند زیر دستکش قرار گیرد.

  •  هنگام در آوردن گان ، باید دستکش زیری آخر همه ، خارج شود.
  • گان و دستکش باید بین فضای اول و دوم اتاق آماده سازی پوشیده شود.
  • گان هم مانند دستکش ، غیر قابل نفوذ نیست ، و باید هر ۴ ساعت تعویض شوند.

C. محافظت تنفسی

استفاده از وسایل محافظت تنفسی در زیر هود استاندارد – کلاس ۲B- ضروری نیست ، هر چند اگر پرستاری بخواهد استفاده کند مانعی ندارد.

اما این آزادی انتخاب و تصمیم گیری تنها منحصر به کار در زیر هود است .

در فرآیند انتقال دارو ، وصل سرم ، دفع وسایل یکبار مصرف آلوده استفاده از وسایل محافظت تنفسی ماسک مخصوص شیمی درمانیدر صورتیکه احتمال آلودگی وجود داشته باشد ضروری است.

همچنین در حادثه ریخته شدن دارو هم استفاده از ماسک حتمی و ضروری است.

ماسک مخصوص آماده سازی داروهای شیمی درمانی باید طبق استاندارد دارای فیلتر تنفسی و دریچه خروج هوای بازدم باشد و تمام صورت را بپوشاند.

بنابراین استفاده از ماسک های یکبار مصرف جراحی و ماسکهای بدون فیلتر تنفسی مناسب بخش شیمی درمانی نیست.

d. محافظ چشم و صورت

همواره احتمال دارد قطراتی ازدارو یا آئروسل حین آماده سازی به چشم یا صورت پرستار پاشیده شود.

البته درزیر هود بیولوژیک  کلاس B 2  ، احتمالش بسیار کم است.

صفحات پوشاننده ای که اغلب در دندانپزشکی مورد استفاده قرار می گیرند ، مناسب آماده سازی داروهای شیمی درمانی نیستند.

بنابراین اگر از ماسک استاندارد استفاده می شود ، بهتر است جهت محافظت از چشم و صورت از عینک محافظ استفاده شود.

e. کلاه یکبار مصرف

در استانداردهای تعریف شده توسط OSHA ، کلاه ذکر نشده است.

استفاده از کلاه توصیه نگارنده است که به تجربه سالهای کار عملی پیشنهاد می کند ، خصوصاً در آقایان که هیچ محافظتی برای موهایشان ندارند.

f. آستین یکبار مصرف

آستین های یکبار مصرف اغلب از جنس گان هستند و در مواردیکه گان دارای مچ بند کشی نباشد می تواند حفاظت لازم را فراهم کند.

اما در صورتیکه گان اندازه آستین مناسب و مچ بند کشی دارد ، استفاده از آستین یکبار مصرف ضروری نیست.

مطالب مرتبط:

– استانداردهای ایمنی کار در بخش شیمی درمانی

۴ دیدگاه

  1. عمو فرید همیشه پر انرژی باشی. ممنونم از وبلاگ خوبت. از نکته بینی هایی که تو کارت و تو وبلاگتداری. هرجا گیر میکنم تو کارم. میدونم اینجا حل میشه. صمیمانه برات ارزوی بهترینا رو دارم

  2. با سلام وخسته نباشید دستکشهاى لاتکس بدون پودر هنوز مقدار کمى پودر دارند که سبب جذب دارو میشوند بهترین دستکش شیمى درمانى از جنس نیتریل است که نوع بلند ان وارد نمیشود ولى نوع کوتاه ان موجود است وماسک FFP3ایمنتر از N95 میباشددر حد میکرون

  3. That’s the thnkinig of a creative mind

  4. لطفا به من اطلاع دهید فاصله استاندارد بین دو دستکش هود شیمی درمانی چقدر باید باشد

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>