اصول طبقه بندی و نامگذاری سرطان
اصول طبقه بندی و نامگذاری سرطان

اصول طبقه بندی و نامگذاری سرطانها

همواره یکی از چالشهایی که بیمار و خانواده اش در روزهای ابتدایی با آن مواجه هستند ، نام تخصص سرطان است. پزشکان و کادر پرشکی همواره اسامی تخصصی سرطانها را بکار می برند ، و این ممکن است برای سایرین سردرگم کننده باشد. اما نامگذاری سرطانها ، اصول بسیار ساده ای دارد که هر کسی می تواند آنرا فرا بگیرد و بدین ترتیب ، شناخت بیشتری کسب نماید. در این بخش به بررسی نحوه نامگذاری و طبقه بندی سرطانها می پردازیم.
 

طبقه بندی سرطانها بر اساس سه مشخصه صورت می پذیرد:

  • شکل کلی
  • بافت شناسی (پاتولوژی)
  • محل درگیری

 

  •  طبقه بندی بر اساس شکل کلی

  • سرطانهای جامد
  • سرطانهای غیر جامد
این نوع سرطانها ایجاد توده می نمایند . مانند سرطان ریه یا سرطان کبد. معمولاً توده توسط جراح برداشته می شود و قطعه کوچکی از آن در بخش پاتولوژی ، در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می گیرد.
هرگاه سرطان در بافتهای سیال بدن مانند خون یا مغز استخوان ایجاد شود به آن سرطان غیر جامد گفته می شود. این نوع از سرطانها مانند خون در تمام بدن منتشر می گردند و با بررسی خون یا مغز استخوان تشخیص داده می شوند. اما گاهی مقدار زیادی از سلولهای غیر جامد در یک اندام تجمع یافته و حالت احتقانی ایجاد می کنند که به صورت توده به نظر می رسد . مانند لنفوما پس غیر جامد بودن الزاماً به معنی عدم تشکیل توده جامد نیست ، بلکه منظور اینست که سر منشاء تشکیل سرطان ، یک بافت سیال و غیر جامد است.

 

  •  طبقه بندی بر اساس بافت شناسی

بدن انسان از بافتهای مختلفی تشکیل شده است. اینکه سرطان در کدام یک از بافتهای بدن ایجاد شود در طبقه بندی و نامگذاری آن حائز اهمیت است.

طبقه بندی بر اساس بافت ، در بخش پاتولوژی انجام می شود. نمونه ای از بافت در زیر میکروسکوپ توسط پاتولوژیست تحت بررسی قرار می گیرد. براساس این نوع طبقه بندی انواع سرطانها عبارتند از :

  • آدنوکارسینوما
  • بلاستوما
  • کارسینوما
  • لوسمی ها
  • میلوما
  • لنفوما
  • سارکوما
در بدن انسان غده هایی وجود دارد که کارشان ترشح هورمونها ، آنزیمها و مواد مختلف است. هرگاه سلولهای این غدد طبیعی سرطانی شوند ، آدنوکارسینوما نامیده می شود.
همه سلولهای بدن به غیر از مغز و سیستم عصبی به طور مرتب در حال تکثیر هستند. سلولهای نابالغ (نارس) ، بالغ شده و سلولهای بالغ پیر می شوند . سلولهای پیر یا می میرند یا تقسیم شده ، دو سلول نابالغ ایجاد می کنند. هرگاه سلولهای نابالغ دچار سرطان شوند از اصطلاح بلاستوما استفاده می شود. مثلا نفروبلاستوما یعنی سرطان سلولهای نا بالغ کلیه (نفرو به زبان لاتین یعنی کلیه)
همه اندامهای بدن توسط یک لایه سلولی پوشاننده ، احاطه شده اند. بیشترین مقدار آن در پوست و درستگاه گوارش وجود دارد. سرطان سلولهای پوشاننده ، کارسینوما نامیده می شود.
این نوع سرطانها اختصاص به خون و سلولهای تولید کننده خون در مغز استخوان دارد.
میلوما اختصاصاً به سرطانهای داخل مغز استخوان می پردازد. هرگاه در عبارت پاتولوژی به چنین اصطلاحی بر خورد کردید ، بدین معنی است که نوعی از سلولهای مغز استخوان در گیر سرطان شده اند.
شبکه لنفاوی در تمام بدن همانند عروق خونی منتشر شده است. کار شبکه لنفاوی انتقال سلولهای دفاعی بدن (گلبولهای سفید) جهت مبارزه با عوامل بیگانه و بیماریزا است. هرگا ه درگیری در شبکه لنفاوی اتفاق بیافتد به آن لنفوما گفته می شود.
ایجاد شدن سرطان در سلولهای بافت همبند و محافظ مانند استخوان ، عضله و غضروف را سارکوما می گویند.
نکته : نمونه جداشده (بیوپسی) که برای بررسی به پاتولوژی ارسال می شود حاوی هزاران سلول است. گاهی در یک نمونه چندین نوع سرطان همزمان مشاهده می شود و نامگذاری به صورت ترکیبی صورت میگیرد. نمونه اش در ریه سرطان آدنوکارسینومای ریه است ، که ترکیبی از سرطان سلولهای پوششی و غده ای است.

 

  •  طبقه بندی بر اساس محل درگیری

در این نوع نامگذاری ، بر اساس محل درگیری کلمه سرطان در کنار نام عضو آورده می شود. مثل: سرطان کبد

وقتی داریم طبقه بندی بر اساس محل درگیری را ملاحظه می کنیم باید به یک نکته توجه داشته باشیم ، گاهی یک سلول از یک جای بدن به جای دیگری مهاجرت کرده ، و در آنجا سرطان ایجاد می کند. مثلاً یک سلول سرطان کبد ، به ریه مهاجرت کرده و در محل جدید سرطان ایجاد می کند.

در این حالت نامگذاری بر اساس اندام اصلی انجام شده و کلمه متاستاتیک به آخر نامش اضافه می شود. در مورد مثال ذکر شده ، سرطان کبد متاستاتیک ، نامیده می شود.

بنابراین وقتی در مورد یک سرطان صحبت می کنیم ، ابتدا باید مشخص شود جامد است یا غیر جامد . سپس از نظر بافت شناسی چه نوع بافتی است و در نهایت محل درگیری کجاست.

 

۲ دیدگاه

  1. I can’t beviele I’ve been going for years without knowing that.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>