اسهال
اسهال

اسهال در بیماران سرطانی

اسهال چیست؟

اسهال دفع آبکی و مکرر مدفوع است ، که اغلب با کرامپ های شکمی (دردهای انقباضی شکم) همراه می باشد.

صرفاً شل بودن مدفوع خصوصاً در اطفال و نوزادان دلیل بر اسهال نیست ، بلکه باید دفعات دفع هم زیاد باشد.

در بزرگسالان مبتلا به سرطان اسهال چندان شایع نیست ، اما در اطفال مکرراً در طول درمان این عارضه مشاهده می شود. اسهال علی رغم نادر بودنش ، در صورت عدم درمان بسیار جدی و تهدید کننده حیات است.

چرا بیماران سرطانی دچار اسهال می شوند؟

بیماران سرطانی به چند دلیل دچار اسهال می شوند :

  •  ابتلا به عفونتهای گوارشی: بیماران سرطانی هم مانند سایر افراد جامعه دچار اسهال می شوند ، آب و غذای آلوده ، عدم شستشوی دقیق دستان و در کودکان آلودگی اسباب بازیها و اشیاء می تواند آلودگی را وارد بدن بیمار نموده ، موجب مسمومیت غذایی و اسهال شود. این نوع اسهال معمولاً با افزایش دمای بدن و تب همراه است.
  •  اضطراب و استرس: یکی دیگر از دلیلهای سرطان ، اضطراب و استرس است. بیمار ممکن است ، به دلیل ترس از بیماری و درمانهای آن ، دچار احساس دفع و دلپیچه شوند. آنها از این نظر با افراد سالم هیچ فرقی ندارند ، مانند هر انسان دیگری ممکن است بر اثر شرایط روحی دچار اسهال شوند.
  •  اثر داروهای شیمی درمانی: برخی از داروهای شیمی درمانی دارای عارضه اسهال هستند ، مثلاً داروی Irinotecan یکی از داروهای است که می تواند موجب عارضه اسهال شود. البته دسته کمی از داروهای شیمی درمانی دارای عارضه اسهال هستند. با مراجعه به بخش داروهای شیمی درمانی و جستجوی نام داروهایی که برای شما استفاده می شود ، می توانید این مسئله را بررسی کنید.
  •  اشعه درمانی ناحیه شکم و لگن: یکی دیگر از دلایل اسهال می تواند اشعه درمانی ناحیه شکم و لگن باشد . اشعه درمانی موجب آزردگی مخاط (دیواره) روده شده و احتمال بروز اسهال را افزایش می دهد. غالباً متخصصان اشعه درمانی جهت پیشگیری توصیه هایی را قبل از درمان به بیمار ارائه می دهند که تحت عنوان توصیه های قبل از اشعه درمانی در این سایت می توانید مطالعه بفرمائید.
  • نوع تغذیه و رژیم غذایی: شیر و فرآورده های لبنی خصوصاً در افراد مسن می تواند موجب اسهال شود. برخی از منابع غذایی به دلیل فیبر بالا مانند سبزیجات و بنشن ها احتمال ابتلا به اسهال را افزایش می دهند.مصرف غذاهای چرب هم میتواند فرد را دچار اسهال نماید. که به راحتی با پرهیز یا کاهش مقدار مصرف می توان این نوع اسهال ها را کنترل کرد.
  •  بعد از جراحی های روده : در بیماران مبتلا به سرطان روده ، ممکن است لازم باشد بخشی از روده خارج و طول آن کاهش پیدا کند. روده محل جذب آب موجود در مواد غذایی است ، وقتی طولش کاهش می یابد ، فرصت کافی برای جذب آب نخواهد داشت بنابراین آب موجود در غذا همراه مدفوع دفع می شود و آنرا شل و آبکی می نماید.
  • پیوند مغز استخوان: بیماران پیوندی ، به دلیل عارضه GVHD ممکن است دچار اسهال شوند ، که در مبحث پیوند مغز استخوان به تفصیل در مورد آن توضیح داده شده است.
  • مصرف آنتی بیوتیک : از عوارض جانبی برخی آنتی بیوتیک ها اسهال است. بیمار سرطانی گاهی به دلیل عفونت نیاز به آنتی بیوتیک پیدا می کند ، که می تواند در طول دوره استفاده از آنتی بیوتیک دچار اسهال شود.

در صورت ابتلاء به اسهال چه اقدامی باید انجام دهم؟

در اینجا باید بین بیماری که در بیمارستان بستری است و بیماری که در منزل بسر می برد تفکیک قائل شویم. اگر بیمار بستری است ، اولین اقدام اطلاع به پزشک معالج است ، وی علت را شناسایی و درمان مناسب را اجرا خواهد کرد. شما هم می توانید با رعایت نکاتی که در ادامه خواهد آمد ، در بهبود نقش موثر داشته باشید.

اما وقتی بیمار بستری نیست ابتدا باید شدت اسهال تخمین زده شود. دفع آبکی کمتر از چهار بار در روز که همراه با تب و دلپیچه شدید نباشد ، با مصرف مایعات حاوی املاح مانند ORS قابل جبران است . اما اگر همین مقدار همراه با تب و دلپیچه باشد مراجعه به پزشک معالج ضروری است.

اسهال های با بیش از چهار بار دفع در روز ، چه همراه با تب باشد چه نباشد ، حتماً نیازمند اقدام درمانی مناسب هستند و باید توسط پزشک معالج بررسی و درمان شود.

چه نکات درمانی توسط بیمار قابل انجام است؟

۱- شستشوی دقیق دستان . مهمترین و اولین اقدام شستشوی دقیق دستان بعد از هر بار دفع است. چون ممکن است نوع اسهال عفونی باشد و آلودگی دستان موجب انتشار بیماری شود. اگر بیمار کودک است ، این وظیفه والدین است که روزانه چندین نوبت دستانش را به روش صحیح شستشو نمایند.

۲- جبران مایعات از دست رفته. اسهال موجب دفع سریع مایعات و املاح بدن می شود . همواره باید به همان میزانی که مایعات از طریق اسهال دفع می شود ، مایعات جبرانی توسط بیمار مصرف شود.این مسئله آنقدر حائز اهمیت است که عدم توجه به آن می تواند حیات بیمار را به مخاطره بیاندازد. اما بارها مشاهده شده است که بیمار در انتخاب مایعات مناسب دچار اشتباه شده است. در زیر مایعات مجاز و غیر مجاز در اسهال فهرست شده است .

مایعات مجاز :

آب ساده ، ORS ، چای کمرنگ ، آب سیب ، ماست ، دوغ کم نمک

مایعات غیر مجاز:

قهوه ، نسکافه ، الکل ، لبنیات (شیر گاو ) ، آب میوه غلیظ ، نوشابه ها (گاز دار و بدون گاز) ، مایعات حاوی اسانس و ادویه جات ، آب میوه های میکس شده ، میوه های ترش و اسیدی (مرکبات)

۳٫ تغذیه در اسهال. اصولاً در اسهال مهمترین اقدام تامین مایعات و املاح از دست رفته است. در جدول بالا برخی مایعات معرفی شدند ، در ادامه به معرفی بایدها و نبایدهای تغذیه ای در اسهال می پردازیم.

• آب جوجه . این غذا سالهاست به صورت سنتی در شمال ایران برای اسهال و سرماخوردگی مورد استفاده قرار می گیرد. جوجه مرغ را که گوشتی سهل الهضم و سالم دارد را به همراه کمی نمکی آب پز می کنند و به همراه برنج کته برای بیمار سرو میکنند. آب خورش برای تامین املاح از دست رفته ، پرتئین گوشت جوجه برای تجدید قوا و برنج کته برای تامین ویتامین های گروه B ، یک وعده غذایی عالی جهت بیماران محسوب می شود.

• موز و سیب پوست کنده. موز ، غنی از پتاسیم و قند میوه (فروکتوز) است ، و در جبران املاح از دست رفته بسیار موثر است. همچنین سیب و آب سیب (تازه) در تامین املاح و مایعات از دست رفته در اسهال قابل استفاده است.

• ماست پروبیوتیک. این فرآورده که امروزه در بازار ایران هم یافت می شود ، ضمن تامین املاح و پروتئیهای لازم برای بدن ، با ترمیم میکروبهای مفید روده ، در بهبودی بیمار نقش حائز اهمیتی دارد.

• پوره سیب زمینی. پوره سیب زمینی ، کمی نمک ، سفیده تخم مرغ بهترین گزینه جهت شام بیمار است . می توانید جهت چاشنی از آب لیمو هم استفاده کنید.

• غذاهای ممنوعه. سبزیجات به دلیل فیبر بالا ، حبوبات به دلیل نفاخ بودن ، غذاهای چرب به دلیل تشدید دفع آب ، ادویه جات ، رب و اغذیه ترش به دلیل تشدید آزردگی مقعد در بیماران اسهالی ممنوع است.

 

۱۲ دیدگاه

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

>